Olejek eukaliptusowy – naturalny strażnik oddechu
Olejek eukaliptusowy to jeden z najbardziej rozpoznawalnych olejków eterycznych na świecie. Jego charakterystyczny, rześki zapach natychmiast przywodzi na myśl ulgę przy przeziębieniu i czysty oddech. Choć kojarzony przede wszystkim z działaniem na układ oddechowy, ma do zaoferowania znacznie więcej – od właściwości przeciwbakteryjnych po zastosowania w pielęgnacji skóry i wspomaganiu koncentracji.
Roślina, z której pozyskuje się olejek
Eukaliptus (Eucalyptus) to rodzaj drzew i krzewów należący do rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Pochodzi z Australii, gdzie jest symbolem kontynentu i podstawowym pożywieniem dla koali. Rodzaj ten obejmuje ponad 700 gatunków, ale do produkcji olejku eterycznego najczęściej używa się Eucalyptus globulus – eukaliptusa kulkowego. Drzewa eukaliptusa są znane ze swojego szybkiego wzrostu – mogą osiągać nawet 60–80 metrów wysokości – oraz charakterystycznych, sierpowatych liści, które zawierają gruczoły olejkowe widoczne pod światło.
Nazwa łacińska i metoda pozyskiwania olejku
Eukaliptus kulisty nosi łacińską nazwę Eucalyptus globulus Labill. Sama nazwa rodzajowa pochodzi od greckich słów eu (dobrze) i kalyptos (ukryty, zakryty) – nawiązując do pąków kwiatowych, które przed rozwinięciem pokryte są charakterystyczną czapeczką. Olejek eteryczny eukaliptusowy pozyskiwany jest metodą destylacji parą wodną ze świeżych lub częściowo suszonych liści oraz młodych gałązek drzewa. Liście zbierane są przez cały rok, a z jednej tony surowca uzyskuje się zazwyczaj od 3 do 10 kg olejku eterycznego, w zależności od gatunku i warunków uprawy.
Właściwości fizykochemiczne olejku
Olejek eukaliptusowy jest cieczq bezbarwną lub o lekko żółtawym zabarwieniu, o intensywnym, kamforowo-ziołowym aromacie z wyraźną nutą chłodu. Jego gęstość wynosi około 0,905–0,925 g/cm³. Głównym składnikiem olejku jest 1,8-cyneol (znany też jako eukaliptol), który może stanowić nawet 70–85% jego składu. To właśnie ten związek odpowiada za charakterystyczny zapach i większość właściwości biologicznych olejku. Wśród pozostałych składników wymienić można α-pinen, limonen, kamfenę i p-cymen. Eukaliptol doskonale miesza się z innymi olejkami eterycznymi – świetnie współgra z olejkiem miętowym, tymiankiem, lawendowym i rozmarynem.
Właściwości zdrowotne olejku eukaliptusowego
Olejek eteryczny eukaliptusowy wykazuje szerokie spektrum właściwości potwierdzonych badaniami naukowymi. Przede wszystkim działa wykrztuśnie i udrażniająco – eukaliptol rozrzedza wydzielinę w drogach oddechowych, ułatwiając odkrztuszanie i oddychanie podczas przeziębienia, grypy czy kataru. Silne właściwości przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe sprawiają, że olejek działa skutecznie przeciwko wielu patogenom, w tym bakteriom odpowiedzialnym za infekcje górnych dróg oddechowych. Ponadto wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe, co czyni go użytecznym przy bólach mięśni, stawów i głowy. Badania wskazują też na jego właściwości immunostymulujące – regularne stosowanie może wspierać układ odpornościowy w walce z infekcjami.
Zastosowania olejku eukaliptusowego
Olejek eukaliptusowy jest wszechstronny i sprawdza się w wielu obszarach codziennego życia. W aromaterapii i dyfuzorze tworzy odświeżającą, oczyszczającą atmosferę i wspomaga koncentrację. Kilka kropel w dyfuzorze podczas sezonu infekcji pomaga dezynfekować powietrze w pomieszczeniu. Inhalacje parowe z olejkiem eukaliptusowym to sprawdzony sposób na udrożnienie dróg oddechowych – wystarczy dodać 3–5 kropel do miski z gorącą wodą i wdychać parę przez 10 minut pod ręcznikiem. W masażu, rozcieńczony w oleju bazowym (np. jojoba lub słodkich migdałów) w stężeniu 2–3%, doskonale rozgrzewa mięśnie i łagodzi bóle reumatyczne. Na skórze – po odpowiednim rozcieńczeniu – pomaga przy trądziku, łupieżu i drobnych skaleczeniach dzięki właściwościom antybakteryjnym. Można go dodawać do domowych środków czystości i sprayów odświeżających powietrze.
Ciekawostki
Eukaliptus to drzewo o wyjątkowej historii i niesamowitych właściwościach. Australijscy Aborygeni stosowali liście eukaliptusa od tysięcy lat – zawijali w nie rany, by przyspieszyć gojenie i zapobiec infekcji. W XIX wieku eukaliptus masowo sadzono w Afryce i Europie Południowej jako… środek na malarię! Wierzono (błędnie), że pochłania złe powietrze z bagien, choć w praktyce osuszał tereny podmokłe, eliminując siedliska komarów. Australia to kraj, gdzie eukaliptusy stanowią aż 75% wszystkich drzew! Ciekawostką jest też fakt, że eukaliptus wytwarza oleje lotne w takich ilościach, że w gorące dni australijskie lasy dosłownie spowite są mgłą eukaliptolową – stąd słynna błękitna mga Gór Błękitnych (Blue Mountains). Olejek z różnych gatunków eukaliptusa ma nieco inny skład i zapach: E. radiata jest łagodniejszy i lepszy dla dzieci, E. citriodora ma nutę cytrynową, a E. polybractea zawiera wyjątkowo dużo eukaliptolu.