Bergamotka – cytrus, który koi duszę
W świecie aromaterapii są olejki, które rozpoznajemy od razu – za sprawą zapachu, działania, czy wyjątkowej historii. Jednym z takich olejków jest bergamotowy – lekki, świeży, cytrusowy, ale z subtelną nutą kwiatową i herbacianą. To esencja ukojenia, emocjonalnej równowagi i naturalnej świeżości. Ale co tak naprawdę kryje się za tą nazwą?
Roślina, z której pozyskuje się olejek
Olejek eteryczny bergamotowy pozyskuje się ze skórki owocu bergamotki, czyli Citrus × bergamia – rośliny należącej do rodziny rutowatych (Rutaceae). Bergamotka wygląda nieco jak niewielka pomarańcza o zielonkawej lub żółtej skórce, ale nie daje się łatwo przypisać do jednego znanego gatunku. To hybryda gorzkiej pomarańczy (Citrus aurantium) i cytryny (Citrus limon). Jej owoce są zbyt kwaśne i gorzkie do jedzenia, ale zawierają prawdziwy aromatyczny skarb – olejek eteryczny o niepowtarzalnym charakterze.
Roślina ta najlepiej rośnie w ciepłym, wilgotnym klimacie – najbardziej znanym regionem jej uprawy jest Kalabria we Włoszech, gdzie tradycja pozyskiwania olejku sięga XVIII wieku.
Nazwa łacińska i metoda pozyskiwania olejku
Jak już wspomnieliśmy, łacińska nazwa bergamotki to Citrus × bergamia. Sama nazwa „bergamotka” najprawdopodobniej pochodzi od włoskiego miasta Bergamo, choć niektórzy badacze sugerują, że mogła wywodzić się od tureckiego „beg armudi” – „gruszka księcia”.
Olejek eteryczny pozyskiwany jest metodą tłoczenia na zimno (cold pressing), podobnie jak inne olejki cytrusowe. Do jego produkcji wykorzystuje się świeżą skórkę owocu – zarówno z dojrzałych, jak i częściowo niedojrzałych owoców. W nowszych procesach przemysłowych możliwe jest także użycie ekstrakcji za pomocą CO₂, ale najczystszy, klasyczny olejek to zawsze efekt starannego tłoczenia.
Właściwości fizykochemiczne olejku
Olejek bergamotowy ma jasnożółty lub zielonkawy kolor i świeży, cytrusowo-słodki aromat z lekko gorzką, herbacianą nutą. To właśnie ten zapach nadaje klasyczny aromat herbacie Earl Grey.
Pod względem chemicznym olejek jest bogaty w terpeny i estry, które odpowiadają za jego działanie:
- Limonen (20–40%) – działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie
- Octan linalilu (15–30%) – ma silne właściwości uspokajające i relaksujące
- Linalol (3–15%) – działa przeciwbakteryjnie i kojąco
- γ-Terpinene, β-Pinen, Sabinen – wspomagają działanie przeciwutleniające i odświeżające
Ważne: naturalny olejek bergamotowy zawiera również bergapten – związek fotouczulający. Dlatego w kosmetyce często stosuje się olejek typu FCF (furanocoumarin-free) – pozbawiony tych związków.
Właściwości zdrowotne olejku eterycznego bergamotowego
To jeden z najlepiej zbadanych olejków cytrusowych o działaniu regulującym emocje. Działa jak naturalny antydepresant – obniża poziom kortyzolu, redukuje napięcie i sprzyja równowadze emocjonalnej.
Najważniejsze właściwości prozdrowotne:
- Działanie uspokajające i przeciwlękowe – idealny przy stresie, napięciu nerwowym i bezsenności
- Właściwości antybakteryjne i przeciwwirusowe – pomocny w pielęgnacji skóry, przy drobnych stanach zapalnych i infekcjach
- Wspomaganie trawienia – tradycyjnie stosowany przy niestrawności i braku apetytu
- Wyrównywanie poziomu sebum – reguluje pracę gruczołów łojowych, dlatego sprawdza się przy cerze mieszanej i tłustej
- Działanie przeciwbólowe – łagodzi bóle głowy, mięśni i napięcia menstruacyjne
Zastosowania olejku bergamotowego
Bergamotka to jeden z najbardziej uniwersalnych olejków w aromaterapii. Można ją stosować na wiele sposobów:
- Dyfuzja – kilka kropel w kominku zapachowym lub dyfuzorze przynosi ukojenie i poprawia nastrój
- Masaż relaksacyjny – rozcieńczony w oleju bazowym (np. jojoba, migdałowym) działa rozluźniająco i łagodzi napięcia
- Dodatek do kąpieli – łączy się świetnie z solą morską i innymi olejkami (lawenda, ylang-ylang, drzewo sandałowe)
- Pielęgnacja skóry – przy trądziku, stanach zapalnych i bliznach (zawsze w rozcieńczeniu i najlepiej w wersji FCF!)
- Naturalny dezodorant i perfumy – jego zapach długo utrzymuje się na skórze, działa antybakteryjnie i odświeżająco
Ciekawostki
- Earl Grey – słynna herbata zawdzięcza swój charakterystyczny smak właśnie olejkowi bergamotowemu
- Kultowy składnik perfum – to jeden z najczęstszych składników nut głowy w perfumach – zarówno damskich, jak i męskich
- Symbol luksusu – w XVIII wieku olejek bergamotowy był niezwykle cenny i używany głównie w pałacach i rezydencjach arystokracji
- Zapach równowagi – według aromaterapii energetycznej, bergamotka działa na czakrę splotu słonecznego – centrum naszych emocji i siły woli
Podsumowując, olejek bergamotowy to nie tylko piękny zapach i cytrusowa świeżość. To naturalny sojusznik w walce ze stresem, lękiem i problemami skórnymi. Idealny dla tych, którzy szukają harmonii, równowagi i odrobiny luksusu w codziennym rytuale pielęgnacji ciała i duszy.